Советон Дзыллæйы хъайтар фырты номы кадæн

09.05.2019 09:11
Советон  Дзыллæйы хъайтар фырты номы кадæн

 

Рæстæджы цалх размæ тырны, æнахуыр тагъд цæуы истори, фæлтæртæ кæрæдзи ивынц, æмæ, хъыгагæн, бирæ вазыгджын историон цаутæ, адæмæй рох чи баззад, фæззыгон уылæн мигъты фæхъуызынц ивгъуыдмæ. Фæлæ ис дзыллæты азфысты ахæм цау, кæцы растзæрдæ адæм, стæй Советон Социалистон республикæты цæдисы минæвæрттæ сæ зæрдæтыл кæд фæнды дæр дардзысты. Уый у дуне бындуронæй чи фæивта, æнæхъæн бæстæ бынсæфтæй чи фервæзын кодта, уыцы Цытджын Уæлахизы бон, кæцы бæрæггонд цæуы 1945 азы зæрдæвæрæны мæйы 9-æм бонæй нырмæ.

 

Стыр Фыдыбæстæйы хæст никæуыл ауæрдыдта. Цæгат Ирыстонмæ дар схæццæ. Бирæтæн фæмардысты сæ хъæбултæ, кæстæрæй хистæрмæ, фашистон агрессоры ныхмæ сæрибар æмæ хæдбардзинадыл тохгæнгæйæ.

 

Историон стæтистикæмæ гæсгæ, Цæгат Ирыстоны цæрджытæй алы фæндзæм дæр тох кодта хæсты быдыры. Уымæ гæсгæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты советон адæмы уæлахизмæ стыр бавæрæн чи бахаста, уыцы адæмты номхыгъды фыццаг сты ирон адæм. Уыцы ныфсхаст, хъæбатыр, тыхджын æцæг национ хъайтартæй, Ирыстон сæрбæрзонд кæмæй у, иу у Дойаты Давид Тебойы фырт.

 

Дойаты Давид райгуырд 1912 азы горæтгæроны хъæутæй иу - Джызæлы, хуымæтаг зæхкусæджы хæдзары. Райста астæуккаг æнæххæст ахуыр, стæй колхозы кусын райдыдта. Уым æй хæст æрыййæфта.

 

Тебойы-фырт снысан кодта йæхицæн сæйрагдæр хæслæвæрдæн хæсты цахармæ цæугæйæ тох кæнын Фыдыбæстæйы сæрибардзинадыл фæстаг сулæфтмæ. Хæцангарз йæ къухты, афтæмæй барвæндонæй ацыд фронтмæ.

 

Йæ службæ архайдон æфсады райдыдта 1941-æм азы кæфты мæйы 1133-æм æхсæг полчъы 339-м дивизийы Цæгат Кавказы фронты. Æмполкъонтæ бирæ уарзтой Давиды йе’æнцойад æмæ хæдæфсармдзинады тыххæй; аргъ ын кодтой йе ’нæхуымæтæг миниуджытæн, кæцыты руаджы æнцонæй пырх, куынæг кодта немыцаг знаджы æфсæддонты; сæрыстыр дзы уыдысты: снайперты змæлды сæргъ балæууыди, раздæр ротæйы, батальоны, стæй та полчъы æмæ дивизийы дæр.

 

Фылдæр хатт-иу æхсæвы бацыд знаджы зæххы фæзахстмæ, равзæрста-иу æмбæхсæн æмæ æнхъæлмæ каст цалдæр сахаты онг дæр, фæлæ-иу нæмыг афтæ дæр йæ «милыл» не ‘суад. Æхæм хъуыддæгты-иу Дойаты Давид загъта: «Ай ницы ахстбынат у, ивын æй хъæуы». Æмæ йæ ивта, цалынмæ-иу 5-6 знаджы бæрнлæгтæй нæ ныппырх кодта, уæдмæ.

 

Знаг тагъд фембæрста, арæхстгай архайын кæй хъæуы байдайын, уый. Æвзæр йæ удæн тæрсы, зæгъæ, раст ныхас у, гитлеронтæ дæр уымæ гæсгæ сæхи уæлдай тынг хъахъхъæнын райдыдтой. Уæд Тебойы-фырт агурын райфæсчъылдыммæ. Уым уайтагъд æвзæрст ахстбынатæй диссаджы рæстдзæфæй нæмыг уайын кодта тæккæ «милыл».

 

Уæдæ немыцаг командад куыд нæ бафиппайдтаид снайперы æндиуд æрбабырстытæ, уымæ гæсгæ 1942-æм азы хурхæтæны мæйы 16 боны фашистытæ фехъусын кодтой Дойаты Давиды сæрæн стыр аргъ кæй скодтой, уый. Мызды адджын тæф бирæты сæртæ бахызт æмæ Хъырмы æрдæгсакъадахыл бафтыд знаджы æхстæй зынтæй ирвæзгæйæ. Хъæддыхæй æбуалгъ хъæбатырдзинадимæ цыдысты немыцаг æфсæддонты ныхмæ, пырх сæ кодтой, сæхи Хъырмы зæххыл фидаргæнгæйæ. Тебойы-фырт йæхи ам дæр равдыста: бантыст ын ныссæндын 12 знаджы æхсæн бынаты, ныццæгъдын 5 немыцаг офицеры æмæ 20-æй фылдæр салдаты, уыдоны ‘хсæн 3 снайперы.

 

Бонæй-бонмæ Дойаты-фыртæн тæссагдæр уыд йæ хæцæнгарзимæ знагыл цæуын, алы къахдзæфыл дæр æм æнхъæлмæ каст йæ зиан. Ахæм фадаты снайперæн зын уыд йæ куыст райдианæй кæронмæ иттæг хорзæй сæххæст кæнын, фæлæ уæддæр размæ цыд ныфсджынæй. Уыди афтæ дæр, æмæ-иу йæ хæцæнгарз атакæты ‘хсæн гæзæмæ сифтындзыдта, куы нæ иу ын бантыст, уæд-иу æмбуар хæсты спайда кодта йæ винтовкæйæ.

 

Таманы æрдæгсакъадахмæ бахæццæ 1943-æм азы, уæд ныронг риуыл æрттывтой Сырх Тырысайы 2-аг къæпхæны æмæ Сырх Стъалыйы ордентæ, стæй майдан «За отвагу».

 

Кæй амардта, уыдоны нымæц хæццæ кодта 170-мæ. Дивизион газетты арæх мыхуыр кодтой Тебойы-фырты хъайтарон миты тыххæй. Хуызæгæн, иуæй-иу фыстуатты сæргæндтæ: «Славный сын советского народа», «Мы можем гордиться снайпером Давидом Доевым», «Наша гордость», «Истреблять фрицев, как снайпер Доев», «Слава снайперу Доеву», «Снайпер Доев - гроза гитлеровцев».

 

Æхсæвæй-бонмæ нæ сабыр кодта тох Керчы, æмæ кæд раздæр Дойаты Давид иугай-дыгай немыцаг æфсæддонты агуырдта æмбæхстæй, уæд ныр иууылдæр йæ разы уыдысты: рæстæг ын фаг нæ кодта йæ хæцæнгарз сифтындзынмæ, стæй мил снысан кæнынмæ, фæлæ-иу сампал уæгъд куыддæр æрцыд, афтæиу тæккæ фрицыл суад. Йæ цонг цæф фæци уыцы карз тохы тæмæны, фæлæ ирон хъайтары уыйимæ архайын не’вдæлд, Фыдæбæстæйы фидæн хъахъхъæдта.

 

Уыцы бон, 1943 азы 12 ноябры, æмполкъонтæ Тебойы-фырты фарстой, цас у мард знæгты нымæц. Уый дзуапп радта, ома 226, уыцы рæстæг хъавыд 227-мæ, фæлæ йын нал бантыст… снайперы цур сармадзаны нæмыг стыдта.

 

Изæрмæ тох фæхъус, æмæ Таманы æхсæг дивизийы æфсæддонтæ æркъул кодтой хæстон тырысатæ, загътой «хæрзбон» се’мбалæн.

 

 

Азы фæстæ ССРЦ-ы Сæйраг Советы Президиумы бардзырдæй Тебойы-фырты фæсмæрдон саккаг кодтой Советон Цæдисы Геройы номæй. Керчы астæуккаг уынгтæй иу абон у ирон хъайтары номыл, уымæй уæлдай Давиды ном хæссынц скъола æмæ колхоз. Уæдæ йæ райгуырæн хъæуы дæр рох нæу Тебойы-фырт: Джызæлы 2-æм скъола хæссы Дойаты Давиды ном, хъæуы астæу та хæстоны номыл арвмæ йæхи ивазы стыр цырт.

 

Фæсныхас

 

 

Цалынмæ а дунейы цæрджытæ сæ зæрдæтыл дарой Стыр Фыдыбæстæйы хæстимæ баст цаутæ, уæдмæ фидæны фæндæгтæ Уæлахизы рухсæй уыдзысты ‘фсæст. Æз дæн Ирыстоны суинаг фæлтæры минæвар, æмæ æмбарын, нæ адæмы фидæн махæй аразгæ кæй у, Цытджын Уæлахизы рухс мах къухты кæй ис. Зонын, истори хистæрæй кæстæрмæ кæй цæуы, æмæ фидæны уыцы истори нæ кæстæртæ махæй кæй агурдзысты, уый. Уымæ гæсгæ тырнын ахуырады бæрзæндтæм, цæмæй суинаг рæстæджы æнæкъуылымпыйæ мæ кæстæрæн мæ бон суа мæхи ирон хъайтарты аккагæй равдисын, стæй радзурын ахæм историон цаутæ, кæцытæн нæй рох кæнæн, уыцы ирон æвзагыл, кæцы Сталинграды тугкалæн тохы Плиты Иссæйæн сси Уæлахизы фæрæз.

 

 

 

 

Через искусство раскрывая душу

07.08.2020 | 13:32

Работы осетинского скульптора Людмилы Караевой украшают лучшие музеи и галереи России и стран зарубежья. Ею заинтересовались Третьяковская галерея, Музей современного искусства Москвы и старинная голландская галерея. Занятие скульптурой для нее – образ жизни, творчеству она отдается без остатка. Людмила Караева – лауреат множества премий, член-корреспондент Академии художеств, человек, от общения с которым получаешь положительный заряд энергии. В беседе с корреспондентом газеты «Слово» осетинский скульптор рассказала, как создает свои образы и что ее вдохновляет.

Арина Шумакова с любовью к Осетии

07.08.2020 | 12:54

Если бы можно было раздавать инструкцию к прочтению материалов, то я бы призвала сейчас всех наших читателей удобно расположиться в самом комфортном для них месте, укрыться мягким пледом, настроить волну приятных мелодий и заварить чашечку любимого напитка. Потому что от общения с нашей сегодняшней героиней, путешественницей Ариной Шумаковой, вырабатываются исключительно ощущения любви и уюта.

Гамид Дударов – образ современного российского военного

29.07.2020 | 14:09

К нашему искусству прочно прикручен образ советского военного, моего и вашего героя и бойца. Это по-разному отточенный Вася Теркин Александра Твардовского с единственной далекой и любимой девушкой. Встречается образ постсоветского военного, сформированного девяностыми и тем, что в них происходило. Его много и часто транслировал Алексей Балабанов: это молодой парень, практически сразу же после школы отправившийся на войну. После нее он либо становился бандитом, либо братаном, который за правду и своих в беде не бросает. А образа современного военнослужащего нет. Кто же он, военный в России?

Немцы открыли рынок осетинским продуктам

21.07.2020 | 13:40

На прилавках крупных продуктовых магазинов таких немецких городов, как Дюссельдорф, Магдебург и Оснабрюк, будет представлена осетинская продукция. Три предприятия из Северной Осетии - «БухарДон», «Аланские ледники» и «Просторос» заключили договор о поставке товара на немецкий рынок.

Социальный проект «Я - шоколатье» стал дистанционным

18.07.2020 | 15:43

Социальный проект «Я - шоколатье» Марины Тавасиевой (победительница и обладательница гранта на Северо-Кавказском молодежном форуме "Машук") реализуется в республике уже во второй раз. В этом году участниками проекта стали 60 семей, в которых воспитываются дети с особенностями в развитии, дети с онкологическими заболеваниями, семьи, попавшие в трудную жизненную ситуацию, многодетные. Также актуальным проект стал и для семей, пострадавших во время пандемии от коронавируса.

РАДИО ГОРОД

ОБСУЖДАЕМОЕ

Через искусство раскрывая душу

07.08.2020 | 13:32

Работы осетинского скульптора Людмилы Караевой украшают лучшие музеи и галереи России и стран зарубежья. Ею заинтересовались Третьяковская галерея, Музей современного искусства Москвы и старинная голландская галерея. Занятие скульптурой для нее – образ жизни, творчеству она отдается без остатка. Людмила Караева – лауреат множества премий, член-корреспондент Академии художеств, человек, от общения с которым получаешь положительный заряд энергии. В беседе с корреспондентом газеты «Слово» осетинский скульптор рассказала, как создает свои образы и что ее вдохновляет.

Арина Шумакова с любовью к Осетии

07.08.2020 | 12:54

Если бы можно было раздавать инструкцию к прочтению материалов, то я бы призвала сейчас всех наших читателей удобно расположиться в самом комфортном для них месте, укрыться мягким пледом, настроить волну приятных мелодий и заварить чашечку любимого напитка. Потому что от общения с нашей сегодняшней героиней, путешественницей Ариной Шумаковой, вырабатываются исключительно ощущения любви и уюта.

По законам чести

15.07.2020 | 16:16

Год назад, начиная срочную службу в войсковой части Ростовской области, 22-летний Давид Тедеев даже подумать не мог, что к концу срока службы командование напишет благодарственные письма в адрес его родителей и Главы Северной Осетии. Более того, вручить благодарности лично вместе с ним приехал офицер войсковой части Александр Смирнов. О том, каково служить вдали от родины, как «не сломаться», а наоборот, проявить себя, Давид и его командир рассказали корреспонденту газеты «Слово».

все новости

СУБЪЕКТИВНО

Борода. Не наша культура.

Барбершопы, или парикмахерские для бороды…, да, да, есть и такие, и они становятся привычными заведениями нашего города. Что движет молодыми парнями, которые начинают отращивать огромную, или не очень огромную, бороду?

Кристина КОЛИЕВА

Осетинский язык: лишняя головная боль?

Давайте задумаемся, а что мы де лаем для сохранения нашего языка? Ответ крайне плачевный - абсолютно ничего!

все статьи

ПОЛЕЗНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

Кадастровая палата РСО-А

Через искусство раскрывая душу

07.08.2020 | 13:32

Работы осетинского скульптора Людмилы Караевой украшают лучшие музеи и галереи России и стран зарубежья. Ею заинтересовались Третьяковская галерея, Музей современного искусства Москвы и старинная голландская галерея. Занятие скульптурой для нее – образ жизни, творчеству она отдается без остатка. Людмила Караева – лауреат множества премий, член-корреспондент Академии художеств, человек, от общения с которым получаешь положительный заряд энергии. В беседе с корреспондентом газеты «Слово» осетинский скульптор рассказала, как создает свои образы и что ее вдохновляет.

Арина Шумакова с любовью к Осетии

07.08.2020 | 12:54

Если бы можно было раздавать инструкцию к прочтению материалов, то я бы призвала сейчас всех наших читателей удобно расположиться в самом комфортном для них месте, укрыться мягким пледом, настроить волну приятных мелодий и заварить чашечку любимого напитка. Потому что от общения с нашей сегодняшней героиней, путешественницей Ариной Шумаковой, вырабатываются исключительно ощущения любви и уюта.

Гамид Дударов – образ современного российского военного

29.07.2020 | 14:09

К нашему искусству прочно прикручен образ советского военного, моего и вашего героя и бойца. Это по-разному отточенный Вася Теркин Александра Твардовского с единственной далекой и любимой девушкой. Встречается образ постсоветского военного, сформированного девяностыми и тем, что в них происходило. Его много и часто транслировал Алексей Балабанов: это молодой парень, практически сразу же после школы отправившийся на войну. После нее он либо становился бандитом, либо братаном, который за правду и своих в беде не бросает. А образа современного военнослужащего нет. Кто же он, военный в России?

все материалы

АРХИВ

<<< 2020, Август >>>
пн вт ср чт пт сб вс
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31