Мадæлон æвзаджы ахуыргæнджытæ
Нырыккон царды домæнтæм гæсгæ арæхдæр дзурæм æндæр æвзагыл. Афтæ йыл сахуыр стæм, æмæ нæхи æвзаг бирæтæн рохуаты аззайы… Ныййарджытæ хыл кæнынц ахуыргæнджытимæ, ахуыргæнджытæ та - ныййарджытимæ…
Мæнмæ гæсгæ та, уый у коллективон куыст. Цæмæй нæ мадæлон æвзаг бынтон ма фесæфа. Æз уын æрхæсдзынæн дæнцæг мæхицæй. Мæ фыццаг ирон æвзаджы ахуыргæнджытæ уыдысты мæ мад æмæ мæ фыд. Уæлдайдæр та мæ фыд. Мах цардыстæм горæты æмæ нæ сыхæгтæ уыдысты алыхуызон адæмыхаттæй. Мах - сывæллæттæ - тынг æнувыд уыдыстæм кæрæдзийыл. Иууылдæр иумæ хъазыдыстæм уынджы. Фылдæр хатт-иу кæрæдзиимæ ныхас кодтам дыууæ ‘взагыл. Æмæ уый хорз уыд, уымæн æмæ нæ хъуыд ахæм æвзаг, кæцы æмбæрстаиккам иууылдæр. Нæ сыхæгтæ уыдысты сомихæгтæ, бердзенæгтæ, уырыссæгтæ æмæ ма иу цалдæр адæмыхатты… Иу æвзаг нæ баиу кодта, æмæ зæрдæрайгæйæ хъазыдыстæм, рæзыдыстæм, райдыдтам дуне æмбарын иумæ. Скъоламæ цæуын афон куы ‘рцыд, уæд дзырдтон фылдæр нæ мадæлон æвзагыл. Иухатт нæ сыхæгтæй нæ фыдæн чидæр афтæ зæгъы: «Хорз нæу, кæй хыл кæныс дæ цотмæ, иронау дзурут, зæгъгæ. Скъоламæ куы бацæуой, уæд сын зын уыдзæн». Уæд сын нæ фыд дзуры: «Скъолайы фылдæр дзурдзысты æндæр æвзагыл, сахуыр уыдзысты, фæлæ сæ мадæлон æвзаг куы нæ зоной, уæд нæ уый хорзмæ не ‘ркæндзæн». Æмæ æцæгдæр афтæ рауад. Скъолайы райдыдтам дзурын дыууæ ‘взагыл дæр.
Иу цасдæр рæстæг куы рацыд, уæд мах чысыл рæстæг бахъуыд хъæуы ацæрын. Æмæ уым ахуыр кодтам скъолайы. Куыд дис кодтой ахуыргæнджытæ, иронау кæй дзырдтам, ууыл. На фыд нын-иу загъта: «Кæм уæ куыд фæнды æмæ куыд хъæуы, афтæ ныхас кæнут, фæлæ хæдзары дзурут иронау». Мæ фыд - мæ фыццаг ирон æвзаджы ахуыргæнæг.
Хъæуы скъолайы дæр нын уыд тынг фæлмæн æмæ хорз ирон æвзаджы ахуыргæнджытæ. Уæлдай уарзт сæ кодтон. Мæ ирон æвзаджы ахуыргæнæг мын бауарзын кодта кæсын æмæ фыссын. Мæ зæрдæмæ тынг цыд уацмыстæ фыссын. Стæй-иу æрмæст скъолайы чиныджы цы фыст ис, æрмæст уыдон нæ, фæлæ ма-иу æндæр ирон аивадон уацмыстæ æмæ æмдзæвгæтæ дæр кастыстæм. Мæ ахуыргæнæг Тæтæраты Рая мын бауарзын кодта фылдæр кæсын. Ныртæккæ арæх фехъусын сывæллæттæй, зын мын у, зæгъгæ… Мæнмæ дæр уый тынг зын касти. Фæлæ мын-иу загъта, цæмæй цы нæ ‘мбарын, уыцы ныхæстæ агурон дзырдуаты. Уымæй уæлдай ма-иу ахæм дзырдтæ бахахх кодтон, æмæ-иу хистæр кары адæмы фарстон.
О, фыццаг - ныййарджытæ, дыккаг та - ахуыргæнæг. Ахæм ахуыргæнджытæ, кæцытæ ссарынц фæндаг алы сывæллоны зæрдæмæ. Ахæм ахуыргæнæг, дæнцæгæгæн хæссинаг чи у йæхæдæг.
Кæрæдзийыл фаутæ ‘вæрыны бæсты, иууылдæр иумæ куы архаиккам, уæд хъуыддæгтæ размæ цæуиккой. Мæнмæ гæсгæ, фылдæр уынын хъæуы хорз хабæрттæ. Æнаипп адæм нæй…
Æз та бузныг зæгъын мæ ирон æвзаджы ахуыргæнджытæн: Хъараты Фатимæйæн, Æлборты Нинæйæн æмæ Тæтæраты Раяйæн.
Калманты Этери
