Размæ, чызджытæ!

Цæрикъаты Оксанæ

Сфæлдыстад у уд æмæ зæрдæйы равг. Хайджын дзы вæййы адæймаджы уд, цыфæнды кары куы вæййы, уæддæр. Ахæм адæмæй фæзæгъынц: «Хуыцауы комы тæф æм фæхæццæ», «Дунесфæлдисæджы арфæйæ хайджын æмæ хайырджын фæци». Нывгæнæг уа, музыкант, кафæг, йе 'рмдæсныйадыл хæст удгоймаг, йæ зæрдæ цæуыл тыхса æмæ сагъæс кæна, уый йын йе сфæлдыстады æнæ равдисгæ нæй. Аив литературон æвзаджы гæнæнтæй арæхстджынæй чи пайда кæны, йæхи ном дзы аив æмæ хæдхуызæй, йæ уды хорзæхы фæрцы дзы йæ аив æмдзæвгæтæй æмæ радзырдтæй Ирыстоны дзыллæ удварны рæзтыл сахадынмæ зæрдиагæй чи тырны, уыцы кæстæрты курдиаты рæзтмæ рагæй-æрæгмæ дæр йе 'ргом здахы нæ газет «Слово». Йæ фæрстыл æхсызгонæй бакæсæн ис, уæлдайдæр ирон фарсы, сæ радзырдтæ, уацтæ æмæ æндæр сфæлдыстадон æрмæджытæ. Уæдæ нæ республикæйы ахæм фæсивæдон конкурс æмæ фестиваль нæй, газет йæ архайджытæй алкæйы тыххæй дæр бæстон кæмæн нæ радзуры.

Бететы Фатимæ

Къорд азы размæ нæ республикæйы раздæры сæргълæууæг Мамсыраты Таймуразы Указæй курдиатджын фæсивæды сфæлдыстадон куыстмæ разæнгард кæныны æмæ сын се сфæлдыстадимæ адæмы зонгæ кæныны нысанимæ фæстæмæ царды рацыд, ивгъуыд æнусы 70 азтæй фæстæмæ, литературæйы æмæ аивады къабæзты йæхи æнтыстджынæй æвдисæг курдиатджын фæсивæдæн.

Лæвæрд цæуы дыууæ азы иу хатт литературæйы къабазы, прозæ, поэзи æмæ драматургийы номинациты.

Ацы аз æй райстой Национ телеуынынад «ОсетияИрыстон»-ы тематикон равдыстыты редакцийы шефредактор, Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон университеты журналистикæйы факультеты ахуыргæнæг Цæрикъаты Оксанæ - ацы кадджын хорзæх райсыныл конкурсмæ уый балæвæрдта йæ радзырд «Уидæ раздæр Иристони» æмæ Дзæуджыхъæуы 44-æм астæуккаг скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг, Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон университеты ирон æвзаджы кафедрæйы аспирант, курдиатджын поэт, УФ-йы Фысджыты цæдисы уæнг Бететы Фатимæ. Преми йын лæвæрд æрцыд æмдзæвгæты æмбырдгонд «Уалдзыгон къæвдатæ»-йы тыххæй.

Сæ дыууæйы æвзонг удты сфæлдыстады арт кæй судзы, дзырд æмбарын, æнкъарын, йæ фæрцы адæмы размæ аив уацмыс сæ бон алкæмæн дæр хæдхуызæй рахæссын кæй у, уый ацы дыууæ адæймаджы равдыстой сæ уацмысты. Куыд фæзæгъынц, кæд нырма æрыгæттæ сты, уæддæр сæм сфæлдыстады зæринтæмæн калæг стъалы сæ алкæмæ дæр йæ мидбылты кæй худы, афтæ кæй уыдзæн амæй фæстæмæ дæр, уый бæлвырд у, æндæр ацы преми райсыныл конкурсы архайынмæ сæ ныфс дæр нæ бахастаиккой.

Цæрикъаты Оксанæ нын куыд загъта, афтæмæй журналистикæйы йæхи рагæй фæлвары. Канд информацион æрмæджытæ нæ, фæлæ ма у зæрдæагайгæ очеркты æмæ æрхъуыдыджын зонадон уацты автор. Иуæй арæхсы адæймаджы миддунейы, зæрдæйы уаг æмæ зонды миниуджытæ, цардмæ цæстæнгас равдисынмæ. Йæ зонадон æрмæджыты та фылдæр-фылдæр иртасы дин æмæ æхсæнады, дунеон журналистикæ æмæ национ политикæйы фарстатæ. Мыхуыры йын рацæуынц нæ республикæйы Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл падцзахадон университеты журналистикæйы факультеты æмæ ныр къорд азы ахуыргæнæгæй кæм кусы, уыцы уæлдæр ахуырадон артдзæсты зонадон журналты æмæ æмбырдгæндты. Иу æмæ дыууæ хатты Оксанæ йæ докладтимæ нæ архайдта республикæйы, нæ бæстæйы зонадон конференциты. Куыд йæ зонадон-иртасæн æрмæджытæ, афтæ йæ лекцитæ сты арф мидисæй хъæздыг.

Æмхуызон хорз дзуры æмæ фыссы фæсарæйнаг æвзагыл, иронау, дыгуронау æмæ уырыссагау.

Радзырд «Уидæ раздæр Иристони» дыгуронау ныффыста, ацы жанры йæ фыццаг литературон фæлварæн у. Æвдисы дзы Масагетты дуг æмæ сæ удыхъæд. Уацмысы сæйраг архайджытæ сты ус-паддзах Томирис æмæ йæ иунæг фырт Спаргаписы царды алы уавæртæ æмæ гæнæнтæ, сæ ныфсхастдзинад æмæ фæразондзинад, се 'мдугонтимæ сæ ахаст æмæ сæхи миддуне.

Уацмыс æххæст у æрдзы, архайджыты мидуавæры æрфыстытæй, диалогтæй æмæ йæ чи кæса, уыцы ацæймаг дзы ма стыхса, фæлæ дзы нæ фыдæлты царды тыххæй цымыдисаг хабæрттæ базона, авторы уыцы хæрзиуæгон сфæлдыстадон æрмдзæф банкъарæн ис.

Цæрикъаты Оксанæ у уæздан æмæ зæрдæхæлар адæймаг. Ис æм стыр фæлтæрддзинад паддзахадон оргæнты, дзыллонхабархæссæг фæрæзты æмæ ахуырадон артдзæстыты куысты.

Бететы Фатимæ æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта, астæуккаг скъолайы ма куы ахуыр кодта, уæд. Фыццаг йæ поэтикон удцырынæй гуырд уырыссаг æвзагыл фыст рæнхъытæ. Иронау та йæ фыццаг æмдзæвгæ ныффыста, Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон университеты ирон филологийы факультеты фыццаг курсы куы ахуыр кодта, уæц.

Сæйраджы-сæйрагдæр, йæ уды цæры цардуарзондзинад. Æрдзы нывтæ æмæ фæзындтыты, цæрæгойты æмæ зайæгойты дунейы æнкъарыны монц. Зоны удæй-уды 'хсæн уарзты номыл цы рухс æмæ ныфсдæттæг, цардаразæг æнкъарæнтæ фæзыны, уыдон ирон нуарджын, хъæздыг фæлгонцджын æвзагæй урс гæххæтты бар бакæнын. Алы кары чиныгкæсæджы уды уидæгтæ дзы бацагайын, зæрдæйы дадзинтæ уарзты тыхæй, царды рухс фидæныл æууæнкæй барæвдауын.

Цард адæймаг йæ уды мæгуырдзинадæй æгъуыз кæны. Зонд æмæ зæрдæ райын куынæ уал зона, уæд уый бæсты сæфт у. Хуыцау хорз, æмæ Фатимæйы хуызæн зонд æмæ зæрдæйы хаттæй хъæздыг адæм ис ацы зæххыл, уыййеддæмæ дуне уаид бирæ уынгæгдæр æмæ фыдуынддæр.

Курдиатджын æрыгон поэт Бететы Фатимæмæ диссагдиссаг кæсы, сагъæсы аккаг фæзындыл, æрдзы уа, æхсæнады - сагъæс кæны, хорзæй хорз зæгъы, æвзæрæй æвзæр. Йæ уцы æфсармы раз куыд сыгъдæгдзæсгом у, афтæ поэзиуарзджыты раз дæр. Йæ поэтикон уацмыстæ иудадзыгдæр мыхуыры рацæуынц газеттæ «Рæстдзинад»-ы, «Рухс»-ы, журналтæ «Мах дуг», «Ныфс», «Рухстауæг»-ы. Цалдæр дзы хаст æрцыд æрыгон авторты уацмысты æмбырдгонд «Æрфæны фæд»-мæ.

Фатимæ йæ зæрдæйы сфæлдыстадон цæхæр фæлвары тæлмацы дæр. Йе 'мдзæвгæты чиныг «Уалдзыгон къæвдатæ» у фыццаг сæрмагонд авторон æмбырдгонд. Фæлæ йыл æнæныфс авторы гакк нæ зыны. Автор йæ алы дзырдыл дæр кусы арæхстгай, арф хъуыдыгæнгæ. Йе 'æмдзæвгæтæ сты сюжетон, бæлвырд мидисы халыл аив амад.

Чиныгкæсæджы æргом сæхимæ здахынц æрмæст сæ сæргæндтæй дæр: «Цæугæдон», «Хур цыма къæрттытæй уазал зæхмæ хауы», «Фæззыгон изæр», «Мыдадзын цырагъ», «Зымæг куы уафы халасæй зæлдаг», «Арвæй æхсæв æвзист æндæхтæй»...

Бететы Фатимæ у уæздан æмæ фырнымд адæймаг, сфæлдыстадон æмæ зонадонрухстауæн архайды та сæрæн. Йæ уыцы миниуджытæм гæсгæ йын стыр аргъ кæнынц йе 'мкусджытæ, студенттæ æмæ скъоладзаутæ, нæ республикæйы сфæлдыстадон æмæ рухстуæг интеллигенцийы минæвæрттæ. Зæрдиагæй архайы нæ республикæйы Фысджыты цæдисы, университеты ирон филологийы факультеты æмæ 44-æм астæуккаг скъолайы ахуырадон, зонадон æмæ æхсæнадон царды.

Зындгонд поэт Алексей Сурков йæ чингуытæй иуы афтæ фыста: «Поэтæн сæйрагдæр у йæ уды удцырыны хос ма фесафын». Уыцы хъуыды та мæ ацы 'рмæджы уымæн æрхастон, цæмæй Фатимæ, нырмæ куыд арæхстгай æмæ бонзонгæйæ æвналы йæ фыссæн гарзмæ, афтæ дарддæр йæ зонд æмæ йæ удцырыны зынг хæдзардзинæй куы хардз кæна, царды алы фарстатыл лæмбынæг хъуыдыгæнгæйæ, уæд йе сфæлдыстад хæстæгæй-хæстæгдæр кæндзæн алы кары чиныгкæсджытæм. Чысыл уой æви бирæ сæ нымæц, ницы давы. Поэзи æмбарын æмæ æнкъарынмæ чи арæхсы, уыцы адæм бирæ не сты абон, хъыгагæн. Се ‘хсæн Фатимæйы зæрдæйы æмæ уды æнæхин уды уаг, арф зонд чи 'нкъара, ахæмтæ æртæ дæсы куы уой, уæддæр фыссын æмæ кусын æмбæлы. Æцæг поэт, фыссæг æмæ журналистæн йæ хъысмæты уаргъ ахæм у. Цæмæй ацы æрыгон курдиатджын чызг царды, рухстауæн æмæ сфæлдыстадон архайды æнтыстджын уа, уый тыххæй йæм зонд, уæлтæмæн æмæ хиуыл кусыны уæззау зонд ис.

Фатимæ 2021 азæй у Уæрæсейы Фысджыты цæдисы уæнг, журнал «Мах дуг»-ы æмæ «Булæмæргъ»-ы дунеон литературон премиты лауреат.

Царды æмæ сфæлдыстады бæрзæндтæм иу сфæлдыстадон уæлахизæй иннæмæ сæрыстырæй куыд цæуат, Оксанæ æмæ Фатимæ, уый уын нæ зæрдæ зæгъы!

Гасанты Валерии